Trzydzieści pięć lat temu Jaworze ponownie stało się siedzibą własnego samorządu. Dla mieszkańców był to moment szczególny – zwieńczenie kilkuletnich starań o odzyskanie samodzielności administracyjnej po latach funkcjonowania w granicach gminy Jasienica. Powstanie Urzędu Gminy było efektem determinacji lokalnej społeczności, zaangażowania wielu osób i przekonania, że o przyszłości Jaworza najlepiej decydować na miejscu. Jednym z ważniejszych powodów dla których Jaworze chciało odłączyć się od ukierunkowanej na rolnictwo Jasienicy była chęć odzyskania jego rekreacyjno-uzdrowiskowej funkcji.
Początki tej historii sięgają 1984 roku. Wówczas rozpoczęto organizowanie Rad Sołeckich, które stały się miejscem dyskusji o przyszłości miejscowości. W Jaworzu pierwsze posiedzenie Rady Sołeckiej zorganizowano 20 listopada 1984 roku. Funkcję przewodniczącego objął Stanisław Zontek, jego zastępcami zostali Jan Głowacki i Jan Krzyszpień, a sekretarzem Bogusław Krzemiński. Od początku z Radą współpracowało Towarzystwo Miłośników Ziemi Jaworzańskiej kierowane przez Mieczysława Dzięgielewskiego.
To właśnie Rada Sołecka przez lata konsekwentnie prowadziła działania na rzecz przywrócenia Jaworzu statusu samodzielnej gminy. Przełomowym wydarzeniem była uchwała z 15 września 1988 roku o przeprowadzeniu ankiety wśród mieszkańców. Wyniki nie pozostawiały żadnych wątpliwości – na pytanie „Czy jesteś za przywróceniem miejscowości Jaworze samodzielności administracyjnej polegającej na utworzeniu odrębnej gminy dla całego Jaworza?” spośród 2878 osób, które wzięły udział w konsultacjach, aż 98,95 procent opowiedziało się za utworzeniem odrębnej gminy.
Po śmierci Stanisława Zontka przewodniczącym Rady Sołeckiej został Jan Krzyszpień. W działania na rzecz samodzielności aktywnie angażowali się również Małgorzata Kobiela-Gryczka, Jacek Rybarkiewicz, Edward Kenig oraz Bogusław Krzemiński. Ich współpraca z Towarzystwem Miłośników Ziemi Jaworzańskiej pozwoliła nadać inicjatywie odpowiedni rozmach i doprowadzić ją do szczęśliwego finału.
Decydujące znaczenie miała nadzwyczajna sesja Rady Gminy Jasienica z 24 sierpnia 1990 roku. Radni z Jaworza – Władysław Nikiel, Bogusław Krzemiński, Zbigniew Putek, Jerzy Suchy, Karol Szramek i Jan Ficoń – przekonali większość rady do poparcia reaktywacji gminy. W działaniach wspierał ich także Jacek Rybarkiewicz reprezentujący Towarzystwo Miłośników Ziemi Jaworzańskiej. Po latach Bogusław Krzemiński podkreślał, że sukces był wynikiem wspólnego wysiłku wielu mieszkańców.
Formalnie Gmina Jaworze została utworzona na początku 1991 roku, a samodzielną działalność rozpoczęła 1 kwietnia. Trzy miesiące później, 1 lipca 1991 roku, rozpoczął pracę Urząd Gminy Jaworze. Pierwszym wójtem został Paweł Mularz, wybrany spośród trzech kandydatów. Absolwent Politechniki Krakowskiej, z wykształcenia magister inżynier chemik, wcześniej związany był z uzdrowiskami w Jaworzu, Goczałkowicach i Buczu. Prywatnie pasjonował się taternictwem i alpinizmem. Od początku podkreślał, że chce odbudować pozycję Jaworza jako znanego uzdrowiska i atrakcyjnego miejsca do życia.
Najbliższymi współpracownikami wójta byli sekretarz gminy Czesław Wierzbicki oraz skarbnik Emma Penkala, natomiast pracami pierwszej, osiemnastoosobowej Rady Gminy (5 radnych, którzy zostali wybrani wcześniej i zasiadali w radzie gminy Jasienica jeszcze przed odłączeniem się Jaworza oraz 13 radnych, którzy zostali wybrani w wyborach uzupełniających przeprowadzonych 12 maja 1991 r.) kierował jej przewodniczący Władysław Nikiel.
Pierwsza struktura organizacyjna urzędu była niewielka. Funkcjonowały trzy referaty: Organizacyjny i Spraw Społecznych kierowany przez Czesława Wierzbickiego, Referat Finansów pod kierownictwem Emmy Penkali oraz Referat Gospodarki Terenowej, Budownictwa i Ochrony Środowiska, za który odpowiadała Łucja Habdas. Zespół tworzyli m.in. Agnieszka Gaweł, Irena Włoch, Maria Łepecka, Grażyna Jagusiak oraz pracownicy obsługi – Jerzy Bisok, Jan Kuś i Zygmunt Czuj.
Choć urząd mieścił się już w wyremontowanym budynku przy ul. Zdrojowej 82, początki jego działalności były bardzo skromne.
Trzeba było przejąć od Jasienicy całą dokumentację, stworzyć nowe procedury i zorganizować pracę administracji praktycznie od podstaw. Nie było komputerów ani kserokopiarki, a większość dokumentów przygotowywano na maszynach do pisania.
Jedną z osób, które najlepiej pamiętały tamten czas, była Łucja Habdas. Pracę w Urzędzie Gminy rozpoczęła zaledwie dwa tygodnie po jego uruchomieniu i przez ponad trzydzieści lat współtworzyła jaworzański samorząd. W wywiadzie opublikowanym na łamach „Echa Jaworza” wspominała, że w pierwszych miesiącach funkcjonowania urzędu w biurach praktycznie nie było dokumentacji ani wzorów decyzji. Pracownicy przynosili więc z domów własne zbiory przepisów, aby móc realizować pierwsze zadania.
„Komputery pojawiły się dopiero w 1997 roku. Do tego czasu na pokój przypadała jedna maszyna do pisania. Żeby napisać decyzję czy pismo, trzeba było ustawić się w kolejce. Gdy ktoś przechodził obok urzędu, słyszał charakterystyczne stukanie dobiegające z każdego okna. Zaczynaliśmy od zera, ale jednocześnie każdy z nas miał ogromny entuzjazm” – wspominała Łucja Habdas.
Cały wywiad z Łucją Habdas jest TUTAJ
Przełom nastąpił w 1997 roku, kiedy dzięki współpracy z holenderską gminą Klundert urząd otrzymał pierwsze komputery. Wprowadzenie nowoczesnego sprzętu znacząco usprawniło pracę i zakończyło epokę maszyn do pisania.
Drugim etapem adaptacji budynku przy Zdrojowej 82 było przygotowanie pomieszczeń dla biblioteki gminnej, sali posiedzeń Rady Gminy, Izby pamięci oraz pomieszczenia dla klubu rencistów i emerytów.
Przez kolejne trzy i pół dekady Jaworze zmieniało się wraz ze swoim samorządem. Powstała kanalizacja sanitarna, rozwijała się infrastruktura drogowa, sportowa i rekreacyjna, a dawny zaniedbany teren w centrum miejscowości przekształcił się w nowoczesny Park Zdrojowy z tężnią i fontanną. Z niewielkiego urzędu, który rozpoczynał działalność w pionierskich warunkach, wyrosła nowoczesna instytucja obsługująca mieszkańców i realizująca ambitne inwestycje.
Historia Urzędu Gminy Jaworze to jednak przede wszystkim historia ludzi – tych, którzy walczyli o samodzielność Jaworza, tworzyli pierwsze struktury administracyjne i każdego dnia budowali fundamenty współczesnego samorządu. To dzięki ich zaangażowaniu trzydzieści pięć lat temu rozpoczął się nowy rozdział w dziejach Jaworza.
